29N: como se adxudica o último escano? o caso da provincia de Pontevedra

LO5/1985, 19xuñ, do réxime electoral xeral (LOREX), establece as regras para transformar os votos en representantes nas eleccións ao Congreso dos Deputados. o 29nov2026, nas eleccións xerais, volveremos aplicar este sistema para decidir quen ocupará os 350 escanos da Cámara Baixa.

1. a regra de reparto: a lei D’Hondt

 

A163 - LOREX regula a atribución de escanos nas eleccións ao Congreso. O procedemento pode resumirse en cinco pasos:

 

A, exclusión das candidaturas minoritarias. nom se teñen en conta as candidaturas que nom acaden, cando menos, o 3 % dos votos válidos emitidos na circunscrición.

 

B, ordenación dos resultados. ordénanse as candidaturas restantes de maior a menor número de votos.

 

C, cálculo dos cocientes. divídese o número de votos de cada candidatura por 1, 2, 3, 4 … ata o número de escanos que se reparten na provincia.

 

D, adxudicación dos escanos. selecciónanse os cocientes máis altos de toda a táboa, por orde decrecente. cada cociente seleccionado atribúe un escano á candidatura correspondente.

 

E, resolución dos empates. se dous cocientes coinciden, o escano atribúese á candidatura con máis votos totais. se tamén hai igualdade de votos, o desempate resólvese por sorteo.

 

os escanos que obtén cada candidatura adxudícanse ás persoas que figuran na súa lista, seguindo a orde establecida nela.

 

a lei D’Hondt nom consiste, polo tanto, en repartir os escanos segundo a porcentaxe de votos de cada partido de maneira directa. o resultado depende tamén do número de escanos dispoñibles na circunscrición e dos votos obtidos polas demais candidaturas.

2. Pontevedra: sete deputados en xogo

 

para as eleccións xerais do 29nov2026, a provincia de Pontevedra elixe sete deputados ao Congreso. isto significa que, unha vez excluídas as candidaturas que nom acaden o limiar legal, se calculan os cocientes de cada lista e se seleccionan os sete máis altos. o sétimo cociente é o que determina o denominado último escano.

 

nas eleccións xerais de xullo de 2023, o reparto pontevedrés foi o seguinte:

 

candidatura	votos	votos
PP	223.226	3
PSdeG-PSOE	177.199	3
Sumar	74.605	1
BNG	53.246	0
Vox	26.648	0

 

FONTE: resultados oficiais das eleccións xerais de 2023, recollidos por RTVE a partir dos datos do Ministerio do Interior.

 

a táboa permite observar unha cuestión fundamental: ter máis votos ca outra candidatura nom garante obter un escano adicional. o resultado depende dos cocientes que se obteñan ao dividir os votos entre 1, 2, 3 e sucesivos divisores.

3. que é o último escano en disputa?

 

o último escano en disputa é o deputado que ocupa a última posición no reparto e cuxa adxudicación pode cambiar se se modifican os resultados electorais. para identificalo hai que comparar dous cocientes:

 

-o cociente gañador, que obtén o último escano.

-o cociente inmediatamente competidor, que corresponde á candidatura que quedaría fóra se o escrutinio rematase con eses resultados.

 

canto menor sexa a diferenza entre ambos, menos votos adicionais poderían necesitarse para alterar o reparto, aínda que a cifra exacta depende tamén do resto de candidaturas e dos votos válidos.

 

non existe unha cantidade fixa de votos necesaria para conseguir un deputado en todas as provincias. unha provincia que elixe poucos representantes ten unha dinámica distinta doutra que elixe varias decenas. por iso, as enquisas de ámbito estatal nom abondan para saber onde se decidirá cada escano.

4. onde consultar o último escano provincia por provincia?

 

hai ferramentas en liña que permiten explorar estes cálculos e comprobar como cambia o reparto ao modificar os resultados. estas son dúas opcións útiles para seguir as eleccións do 29-N.

 

el voto útil — simulador d’Hondt > permite escoller unha provincia, introducir ou modificar porcentaxes de voto e comprobar o efecto sobre os 350 escanos do Congreso. inclúe un apartado específico de escanos en xogo que identifica provincias onde a diferenza entre candidaturas é reducida.

 

decide29N — voto útil en Pontevedra > ofrece unha análise específica da provincia, cunha estimación do reparto e unha comparación entre as candidaturas que se disputan o último deputado. os resultados son estimacións propias, nom datos oficiais nin unha predición garantida.

 

para consultar os datos oficiais do escrutinio, tamén se pode acudir ao portal de resultados electorais de RTVE, que permite revisar os resultados históricos por provincia. a información oficial das eleccións de 2026 está dispoñible no portal do Ministerio do Interior.

 

cómpre lembrar que os simuladores dependen dos datos e das hipóteses que empregan. un cálculo baseado nos resultados de 2023 nom equivale a unha estimación baseada nas enquisas de 2026, e ningunha das dúas cousas equivale ao resultado definitivo das urnas.

5. unha simulación didáctica para Pontevedra

a seguinte táboa é unha simulación matemática con cifras redondas inventadas para explicar o mecanismo. nom é unha enquisa, unha estimación electoral nin unha predición do resultado do 29N. para o cálculo supóñense cinco candidaturas e sete escanos.

	votos	*1	*2	*3	*4	*5	*6	*7
PP	220.000	★ 220.000	★ 110.000	★ 73.333	55.000	44.000	36.667	31.429
PSdeG-PSOE	180.000	★ 180.000	★ 90.000	60.000	45.000	36.000	30.000	25.714
BNG	63.000	★ 63.000	31.500	21.000	15.750	12.600	10.500	9.000
Sumar	62.000	★ 62.000	31.000	20.667	15.500	12.400	10.333	8.857
Vox	35.000	35.000	17.500	11.667	8.750	7.000	5.833	5.000

★ os sete cocientes seleccionados están marcados con unha estrela.

resultado da simulación

candidatura	escanos	cocientes con escano
PP	3	1, 2, 3
PSdeG-PSOE	2	1, 2
BNG	1	1
Sumar	1	1
Vox	0	—

neste exemplo ficticio,

1, o sétimo escano correspondería a Sumar co cociente 62.000.

2, o seguinte cociente máis alto que queda fóra é o terceiro do PSdeG-PSOE: 180.000*3 = 60.000.

3, a diferenza entre ambos é de 2.000 no valor dos cocientes; nom debe interpretarse como unha cifra directa de votos adicionais necesaria, pois o reparto depende do conxunto dos resultados.

a dor de cabeza que me armaron as galiñas

nom sabía o feliz que vivía mentres que só tiña o meu catre e os meus libros. agora teño unha ducia de galiñas e un galo e a miña alma está perturbada.

a propiedade tenme feito cruel. cada vez que mercaba unha galiña atábaa dous días a unha árbore, para imporlle o meu domicilio, destruíndo na súa fráxil memoria o amor ao seu antigo fogar e os seus antigos donos.

remendei o cerrado do meu patio, coa idea de evitar que fuxiran, e impedir a invasión dos zorros de catro e dous pés.

illeime, fortifiquei as miñas lindes para separar as miñas galiñas do resto do mundo, agora cheo de presuntos ladróns.

o meu galo era inda un poliño novo e por iso o galo do veciño veu roldar as miñas galiñas. tireille pedras e escapou pero tamén foron algunhas detrás.

pedinlle ao veciño os ovos que puxeran as miñas galiñas na súa casa e agora fun eu quen fuxiu correndo diante das pedras.

onde antes había uns ollos amábeis agora vivía tamén unha mirada en garda.

os polos do veciño saltaban cada vez con máis frecuencia á miña eira e comían o grao que atopaban. ata que un día, cegado pola rabia, matei un.

o veciño negouse a aceptar unha indemnización cando lle levei aquela sucidade de volta e en vez de guisalo e comelo levouno de xira póstuma por onde o resto de veciños acusándome de insociábel e violento.

ademais mercou un can nom só ladrador e estou pensando en mercar unha escopeta.

antes nom tiña nada e era feliz e agora consúmeme o veleno da desconfianza e o odio. antes era un home e agora son propietario.

xindiriz, tradución e deturpación de 'galiñas', de Rafael Barret (1910)

o home que me roubou a Elisa

Elisa e máis eu pasamos corenta e sete anos discutindo por culpa de Francisco. acusábaa de estar namorada del. e trataba de amolala dicíndolle que o seu sempre fora imposible porque nacera douscentos anos tarde.

—o cariño nunca leva ben as contas.

 

Francisco entrara na cantina preguntando pola illa da Antártida.

 

tiña un nariz feito para sinalar horizontes. falaba máis de trinta linguas e ás veces esquecía en cal estaba. mesmo aquel día pediu un vaso de viño en turco e ao marchar despediuse nun idioma das Molucas que soaba coma unha merla aprendendo a cantar flamenco.

 

traía un mapa do mundo dobrado no peto da chaqueta. estaba sen rematar, seica lle faltaba todo o sur.

 

—non o rematei aínda. os mapas hai que facelos aos poucos, coma os viños ou as historias de amor.

 

seica estivera en Pasargada, o deserto de Sonora e nunha illa onde as tartarugas sabían contar ata cen.

 

Elisa aseguraba que o coñecera moito antes do que eu quería admitir, nunha feira.

 

—que feira?

 

—na do 18.

 

—pero se ti aínda nom naceras.

 

Francisco viña da China e quería mercar un queixo de Vedra. nom o atopou a gusto e logo andou mirando se había algún reloxeiro capaz de arranxarlle o tempo.

 

coma tampouco o atopou, desanimado, sentou nun dos pendellos a contarlle á xente historias de cidades con nomes de peixe, de emperadores que tiñan árbores de prata nos xardíns e de mares onde os ventos cambiaban de cor todos os  días da semana.

 

—e que buscaba vostede indo a tantos sitios diferentes?.

 

—ao principio buscaba riqueza e fama. máis tarde sabedoría. agora busco unha muller que me diga onde está a miña casa.

 

levabamos vinte anos casados cando me contou aquilo.

 

—pareceume que era un home perdido.

 

—e namorácheste.

 

—dos perdidos sempre me namoro.

 

de Francisco eu gardaba o mapa e ela unha flor seca. cando morreu ela, atopei a flor entre as páxinas dun misal. cando me pasou a min, abrín o mapa para quitarlle o po.

 

alí estaba agora debuxada a tal illa Antártida, en cor azul pálido e unha nota, esta terra nom existe aínda, pero existirá cando os homes precisen dela.

 

ata que durmín pasei a noite escribindo sen cesar, nom hai porto máis difícil de atopar que aquel ao que nom se quere regresar.

 

ao espertar sorrín ao ver os noruegueses contando no parte que chegaran primeiro ca nadie á Antártida. Francisco xa estivera alí para saber finalmente se alguén o estaba esperando e tiña casa para quedar e deixar de navegar.

 

como nom ía namorarse a miña Elisa de alguén así.

20 de agosto de 1944: as bombas que nom caeron sobre Auschwitz

25ago1944
foto Auschwiz-Birkenau tomada pola USA Air Force
presos sendo conducidos ás camaras
web> Yed Washem

hai hoxe 82 anos, 127 bombardeiros estadounidenses B-17 lanzaron arredor de 340 toneladas de bombas sobre as instalacións de IG Farben en Monowitz, a uns seis quilómetros de Auschwitz-Birkenau.

para entón tamén existía información directa sobre o que estaba sucedendo alí. o 7 de abril, Rudolf Vrba e Alfred Wetzler escaparan de Auschwitz. durante as semanas seguintes redactaron en Eslovaquia un informe no que describían a organización do campo, as cámaras de gas, os crematorios, os transportes e o sistema de exterminio. entre o 18 e o 22 de xuño de 1944, o informe comezou a difundirse internacionalmente.

os voos de recoñecemento aliados sobre a zona comezaran na primavera de 1944 e as fotografías que tomaron permitían identificar con claridade as instalacións do campo.

durante o verán dese ano, o World Jewish Congress e o War Refugee Board solicitaron ao Departamento de Guerra estadounidense que se atacasen as instalacións de exterminio, especificamente os crematorios e as vías ferroviarias utilizadas polos transportes.

o 14 de agosto, John J. McCloy, subsecretario de Guerra, respondeu que unha operación deste tipo esixiría desviar unha forza aérea considerable doutras operacións e que a súa eficacia sería dubidosa. tamén se consideraba o risco de causar vítimas entre os propios prisioneiros, xa que os crematorios estaban próximos aos barracóns.

o número de persoas que podería ter afectado unha interrupción ferroviaria pode estimarse a partir dos transportes documentados.

entre agosto e setembro de 1944 foron deportados a Auschwitz uns 67.000 xudeus procedentes do gueto de Łódź. arredor de 45.000 foron asasinados nas cámaras de gas, distribuídos aproximadamente ao longo de tres semanas, eses transportes representan unha media superior aos 20.000 deportados por semana.

isto nom permite afirmar que interromper as vías durante sete días tivese como resultado a supervivencia de 20.000 persoas. os alemáns podían reparar os danos, empregar outras rutas ou acumular os transportes. tampouco existe unha estimación histórica fiable sobre o tempo exacto que tería necesitado a reparación dun determinado tramo ferroviario.

o que si permite é establecer a magnitude do fluxo que estaba chegando a Auschwitz: unha semana de interrupción tería afectado potencialmente a decenas de miles de deportados.

o mesmo problema aparece ao considerar un ataque contra os crematorios. nom se pode saber cantas persoas terían sobrevivido a unha interrupción temporal do exterminio. si se pode saber que as cámaras de gas continuaron funcionando durante os meses seguintes ata que en novembro de 1944 os nazis desmantelaron  as instalacións de exterminio, só meses antes da liberación do campo polas tropas soviéticas en xaneiro de 1945.

as decisións tomadas foron discutidas por historiadores militares e especialistas no Holocausto sen chegar a unha opinión unánime pero Richard G. Davis sostivo que os ataques propostos e finalmente rexeitados contra Auschwitz e as vías ferroviarias eran practicábeis nom terían que supor un atraso significativo doutras operacións militares.

fontes e documentos para consulta

-US Holocaust Memorial Museum, "The US and the Holocaust: Why Auschwitz Was Not Bombed" & "Auschwitz Report".

-Franklin D. Roosevelt Presidential Library & Museum, Rudolf Vrba Papers/War Refugee Board records & selección do Vrba-Wetzler Report en PDF.

-Michael J. Neufeld e Michael Berenbaum (eds.), The Bombing of Auschwitz: Should the Allies Have Attempted It?, University Press of Kansas, 2003.

-Kirkus Reviews, The Bombing of Auschwitz.

fotografía, tirada da web 'yad washem'

© xindiriz, empoderado por ia

psiquiatrizamos a rebeldía? da pregunta política á pregunta psiquiátrica

foto tirada de
www.lavinia.com

se unha rapaza discute cos seus pais, desafía os seus profes, se nega a cumprir certa normas ou manifesta aberta hostilidade cara ao mundo dos adultos, considéraselle, simplemente, unha rebelde? nom necesariamente unha boa rapaza, nin sequera feliz: insolente, inmadura, desagradábel ou difícil?

de ser así, a súa conduta enténdese como un conflito co mundo.

 

pero hoxe dispoñemos doutra linguaxe. esa mesma rapaza pode presentar problemas de regulación emocional, dificultades de adaptación, ansiedade social, trastorno negativista desafiante ou algún outro diagnóstico. e ás veces, naturalmente, con toda razón: existen trastornos psiquiátricos reais, producen sufrimento real e precisan tratamento. o problema aparece cando a explicación psiquiátrica comeza a ocupar todo o espazo que antes ocupaba a pregunta social.

 

Peter Conrad (Deviance and Medicalization: From Badness to Sickness, escrito con Joseph Schneider) analizou como determinadas condutas podían pasar de ser consideradas desviadas a ser interpretadas como enfermidades que deben ser diagnosticadas e tratadas.

 

a fórmula resulta especialmente suxestiva: antes era malo; agora está enfermo. o cambio nom ten por que ser negativo: un diagnóstico pode aliviar sufrimento e permitir recibir unha axuda necesaria. pero introduce unha cuestión incómoda: que acontece coa dimensión social ou política dun comportamento cando todo conflito pode ser traducido á linguaxe clínica?

 

pensemos nun adolescente tímido ao que nom lle gusta falar en público, evita determinadas festas, prefire estar só e nom se sente cómodo rodeado de xente. podemos preguntarnos se sofre fobia social e, nalgúns casos, a resposta será si. pero timidez e fobia social nom son sinónimos: a timidez é extraordinariamente frecuente entre os adolescentes, mentres que só unha minoría dos mozos tímidos cumpre os criterios dunha fobia social.

 

a cuestión, polo tanto, nom é negar a enfermidade, senón ser moi coidadosos cando determinamos que a diferenza respecto da norma é un problema que debe ser corrixido. o tímido debe aprender a ser sociábel; o introvertido debe saír da súa zona de confort; o que nom quere participar debe adquirir habilidades sociais. xa nom preguntamos só quen é esa persoa, senón que debería facer para parecerse máis ao modelo de persoa que consideramos normal.

 

durante boa parte do XX, a rebeldía foi entendida como un fenómeno social: os mozos cuestionaban a autoridade dos pais, desafiaban os profesores, discutían a moral dos adultos, protestaban contra institucións e costumes e, ás veces, simplemente facían a vida imposíbel aos maiores. nom todo aquilo era admirado, pero o conflito estaba situado fóra do individuo.

 

hoxe, ese mesmo conflito pode ser trasladado cara dentro. xa nom é necesariamente que o rapaz rexeite a autoridade, senón que ten problemas de regulación emocional; nom é que considere absurdas determinadas regras, senón que presenta dificultades de adaptación; nom é que estea descontento coa sociedade, senón que precisa aprender a xestionar mellor a súa ansiedade.

 

Byung-Chul Han (Müdigkeitsgesellschaft) describe o paso dunha sociedade dominada pola prohibición a outra dominada pola esixencia de rendemento. xa nom vivimos tanto baixo o imperativo do non debes como baixo o do podes: podes mellorar, superarte, ser máis produtivo, máis sociábel, máis resiliente, controlar mellor as túas emocións.

 

o individuo convértese así no seu propio supervisor e, finalmente, no responsábel do seu fracaso. a ansiedade, o esgotamento ou a depresión poden aparecer como problemas individuais cando tamén poden ser expresións dunha determinada organización social. o rebelde clásico dicía nom quero; o individuo contemporáneo corre o risco de dicir nom podo.

 

a diferenza é enorme. o primeiro confronta o mundo; o segundo sospeita de si mesmo. un mozo pode chegar ao instituto e considerar absurdas determinadas normas. podemos preguntarnos que teñen esas normas que provocan o seu rexeitamento ou que lle pasa ao rapaz para que nom sexa capaz de aceptalas. as dúas preguntas nom son incompatíbeis, pero a segunda pode acabar anulando a primeira.

 

e o mesmo sucede fóra da escola: a precariedade pode producir ansiedade, a soidade pode producir depresión, a presión laboral pode producir esgotamento. que o sufrimento sexa individual, porén, nom significa que a súa causa teña que selo. unha persoa pode precisar tratamento e, ao mesmo tempo, vivir nunha sociedade que debería ser cuestionada.

 

Michel Foucault ensinounos a desconfiar das categorías coas que clasificamos os seres humanos. normal e anormal, saudábel e patolóxico, adaptado e desviado nom son distincións completamente inocentes: producen efectos sobre aqueles que quedan a un lado ou outro da fronteira.

 

o interesante da nosa época é que o control nom precisa adoptar sempre a forma dun policía, dun pai autoritario ou dun profesor castigador. pode adoptar a forma dun diagnóstico, dun cuestionario, dunha terapia ou dunha aplicación que nos ensina a controlar as nosas emocións. a prohibición exterior pode ser substituída pola autovixilancia interior.

 

a cuestión tamén ten unha referencia galega. o psiquiatra David Simón Lorda, [Locura, medicina, sociedad: Ourense (1875-1975)], mostrou como a maneira de entender e tratar a loucura foi mudando segundo o contexto social e institucional. a súa investigación lembra que as categorías da desviación tamén son produto da sociedade que as define. desde unha perspectiva española, o psiquiatra Fernando Colina (Sobre la locura: el arte no intervenir) cuestionou tamén a tendencia a intervir e corrixir todo aquilo que se afasta da norma e reivindica a necesidade de deixar existir determinadas formas de comportamento e sufrimento sen convertelas inmediatamente nun problema a corrixir.

 

convén, por suposto, nom caer nunha caricatura anti-psiquiátrica. nom todo adolescente rebelde é un incomprendido, nin todo malestar unha protesta social. hai depresións, trastornos de ansiedade e outros problemas psicolóxicos que provocan sufrimentos profundos e deben ser atendidos. o problema aparece cando a linguaxe clínica se converte na única maneira posíbel de interpretar o que nos incomoda; cando a diferenza se converte en síntoma e o inconformismo en déficit; cando a pregunta deixa de ser contra que se rebela? para converterse exclusivamente en que lle pasa?

 

quizais por iso sexa necesario recuperar a pregunta política antes de formular a pregunta psiquiátrica.

 

cando un rapaz nom encaixa, poderiamos preguntarnos que hai no mundo no que vive que lle resulta insoportábel. cando unha xeración aparece cada vez máis ansiosa, deprimida ou esgotada, podemos ensinarlle técnicas para xestionar mellor a ansiedade, pero tamén deberiamos preguntarnos que tipo de sociedade lle estamos pedindo que soporte.

 

hai unha diferenza fundamental entre dicirlle a alguén que debe cambiar porque hai algo que nom funciona nel e preguntarlle que hai neste mundo que lle está facendo dano. 

 

© xindiriz, ia-empoderado

a clase obreira á deriva: Chris Killip e 'In Flagrante'

foto > Kent Rodzwicz
tirada de
The Harvard Gazette

hai fotógrafos que documentan lugares, outros feridas. durante case unha década Chris Killip (Douglas, Illa de Man, 1946 – Massachusetts, 2020) percorreu o nordés de Inglaterra cunha cámara de gran formato para deixar constancia dun proceso que estaba a esnaquizar comunidades enteiras, a desindustrialización.

o fotógrafo comercial que atopou o seu tema

Killip nom naceu fotógrafo documental. nos 60s traballou como asistente en estudos publicitarios en Londres, un oficio moi diverso do que acabaría por facelo célebre.

o punto de inflexión chegou cando viu por primeira vez unha exposición no MoMA de NY, en 1969: decidiu abandonar a fotografía comercial e regresar á súa illa natal para retratar os cambios sociais que se estaban a producir alí.

en 1975 obtivo unha bolsa de dous anos e instalouse en Newcastle-upon-Tyne. nom foi un observador de paso: viviu naqueles lugares, coñeceu á xente, conseguiu que confiaran nel, permitíndolle que os fotografara.

In Flagrante

fotografou con precisión case obsesiva aquelas comunidades de traballadores —estaleiros, minas, praias onde as familias recollían carbón varado polo mar para poder quentarse—.

usaba unha cámara de placas de 5x4 polgadas, un formato lento e esixente que obriga a pensar cada imaxe antes de disparar. esa lentitude pasa a formar parte da idea: nom hai présa nin sensacionalismo, hai unha mirada que desexa deterse e valorar o que ve.

In Flagrante (1988) reuniu ese traballo e retrata sen dramatismo pero sen panos quentes as consecuencias humanas de peche de fábricas, minas e estaleiros no RU de Thatcher.

nom son fotografías de protesta explícita nin de miseria feita espectáculo: son retratos da vida cotiá —nenos xogando, familias na praia, homes esperando— nun contexto onde o traballo, e con el a identidade dunha comunidade enteira, estaba a desaparecer.

o propio Killip explicouno cunha frase que resume ben a súa forma de traballar: ás veces un fotógrafo nom sabe por que está nun lugar concreto nin por que fai unha fotografía determinada, pero acaba tendo sentido.

recoñecemento tardío

un dos aspectos máis paradoxais da traxectoria de Killip é que, a pesar da enorme influencia que tivo sobre xeracións posteriores de fotógrafos, o recoñecemento demorouse moito.

o crítico e fotógrafo Martin Parr, amigo persoal seu, definiuno como unha das figuras clave da fotografía británica de posguerra, e chegou a describir In Flagrante como o fotolibro máis importante publicado en RU dende a IIGM.

as grandes institucións de arte nom materializaron ese recoñecemento tardío ata décadas despois: en 2012 no Museum Folkwang de Essen, e en 2013 no Museo Reina Sofía de Madrid (Trabajo/Work), coa que se presentou por primeira vez de forma ampla en España.

alí puideron verse máis dun centenar de fotografías en branco e negro que abranguían dende 1968 ata 2004, un percorrido que mostraba como o seu ollar sobre a clase obreira británica se mantivo coherente ao longo de máis de tres décadas.

dun pub familiar a Harvard

durante anos fotografaba de día as comunidades industriais en declive e traballaba de noite no pub do seu pai na Illa de Man para poder financiar o seu traballo persoal, viaxando de cando en vez ata Londres —a centos de quilómetros— para revelar as súas imaxes.

anos despois, en 1991, converteuse en profesor visitante no Departamento de Estudos Visuais e Ambientais da Universidade de Harvard, onde acabaría como profesor titular e xefe de departamento entre 1994 e 1998, cargo que mantivo, xa como docente, ata xubilarse en 2017.

ese percorrido —do pub familiar ás aulas de Harvard, pasando por unha bolsa fotográfica no nordés industrial— explica en parte por que a súa obra ten a autenticidade que ten: nom é a mirada dun turista da miseria, senón a dunha persoa que decidiu vivir moi próximo ao que fotografaba.

relevancia e permanencia

In Flagrante nom é só un documento histórico sobre o RU dos 60s e 80s. nun momento en que moitas rexións industriais de Europa —tamén en GZ, coa crise dos estaleiros ou da minaría— seguen a vivir procesos parecidos de reconversión e despoboamento, o traballo de Killip segue a funcionar como espello. amosa que detrás de calquera estatística sobre peche de fábricas hai persoas e rostros concretos, e que a fotografía documental, cando se fai con tempo e respecto, pode capturar iso tan ben coma calquera informe económico.

morreu en 2020, aos 74 anos, pero deixou un legado que segue a crecer: reedicións do seu libro, exposicións en museos de referencia como MoMA ou Victoria and Albert Museum, e unha influencia recoñecida por fotógrafos posteriores que aprenderon del algo esencial —para retratar unha comunidade primeiro hai que formar parte dela, aínda que sexa só por uns anos.

é unha figura esencial e determinante, sobordando incluso o papel referencial que ocupa dentro da fotografía social británica. a súa posición ten tamén algo de autor bisagra: epígono dun xeito de entender e practicar a fotografía documental (as súas referencias trazan unha complexa liña nada obvia que vincula autores coma Atget, Bill Brandt, August Sander, Paul Strand, Walker Evans ou Robert Frank) e, ao mesmo tempo, referencia para próximas xeracións.

as leccións de Killip á hora de trazar e narrar unha paisaxe social inclúen o manexo das tensións acumuladas e os conceptos enfrontados no interior da imaxe, a necesaria definición e asimilación do territorio e do entorno por parte do fotógrafo, a articulación entre suxeito e comunidade e a súa declinación, en termos de distancia fotográfica entre intimidade ou proximidade e espontaneidade ou contexto.

unha obra que mantén a perfecta distancia a imaxinería humana e a habitual condescendencia testemuñal, así como o recurso á instantánea, para captar o tempo longo e o espazo complexo da vida de suxeitos e comunidades.

fontes:

-Chris Killip - sitio web oficial (Chris Killip Photography Trust) > arquivo oficial do fotógrafo: series completas (In Flagrante, Seacoal, Isle of Man, Skinningrove), biografía e coleccións en museos como o MoMa - chriskillip.com

-Chris Killip - wikipedia

-Chris Killip's Enduring Connection With the People he Photographed > artigo de Magnum Photos sobre a relación persoal de Killip cos seus retratados, con testemuños de quen o coñeceu - magnumphotos.com