-si avoa Elisa, adoramos as túas historias.
-en 1229, un monxe de san Martiño de Lalín, un tal Xoán Mironas, de orixe siria ou grega, nom atopou mellor maneira de escribir as súas rogativas que descamiñar un pergameo dunha das mesas do escritorio do mosteiro.
un compañeiro copiaba nel o método dos teoremas mecánicos, de Arquímedes, fundamental para as matemáticas clásicas. un texto que logramos recuperar hai ben pouco. tamén estaba a copiar as diatribas de Epicteto, transmitidas polo seu discípulo Flavio Arrio. pero destas só se conservan catro dos oito libros que menciona Flavio e inda nom demos con ningunha copia completa.
Mironas procedeu a raspalo ata que quedou listo para volver utilizalo. era un daqueles monxes que detestaban a ciencia e boicoteaban a copia de textos científicos e filosóficos. entre iso e que os materiais de escritura eran caros e escasos o que el fixo era un proceder bastante frecuente por parte dalgúns irmáns.
coma un amigo seu, teólogo e expulsado de Roma, que traballara na Biblioteca Vaticana e alardeaba de ter alterado fragmentos de máis de 1500 anos de antigüidade adecuándoos a pensamentos acordes á súa ideoloxía.
a comisión que decidiu a súa expulsión alegou que tamén quixera destruír valiosos tratados médicos gregos substituíndoos por cartas de liturxia bizantina. a investigación que se abriu en san Martiño pola perda do traballo de Saulo Diniz, que así se chamaba o compañeiro de Mironas, saldouse botándolle a culpa a un roubo que se produciu nas estancias dos frades un día de festa.
no XXI chegouse a dispor de ferramentas de IA que permitían descubrir moitos deses textos borrados e considerados, polo tanto, irrecuperábeis. un estudo publicado na prestixiosa revista científica mathematica proporcionaba unha fórmula e un método que logo puideron ser aplicados para ler códices alterados, algúns máis de catro ou cinco veces.
estas novas técnicas permitían recuperar a serie textos que nalgún tempo pasado se consideraran inútiles ou prexudiciais, ilustrando a evolución da nosa cultura e de moitos dos seus protagonistas anónimos ao longo do tempo.
-querida avoa, que nos ensina isto para as nosas tarefas diarias?
-prezada Eva, se o queres saber primeiro tes que acabar todo o caldo que tes na cunca.
cusanqueiro
